Nếu bạn không làm gì? Là chuyên mục được đúc kết từ thực tế. Một số chi tiết trong bài viết đã được điều chỉnh để đảm bảo tính bảo mật cho doanh nghiệp
Trong nhiều vùng nông thôn tại Việt Nam, có những doanh nghiệp và hợp tác xã được xây dựng từ một mong muốn rất giản dị: tạo việc làm cho người dân địa phương.
Họ không bắt đầu từ tham vọng xây dựng một thương hiệu lớn. Họ bắt đầu từ việc làm ra một sản phẩm tốt, tạo ra thu nhập ổn định cho cộng đồng và giữ lại những giá trị nghề truyền thống.
Nhưng theo thời gian, khi năng lực sản xuất đã được chứng minh và sản phẩm đã có chất lượng đủ tốt để đi ra thị trường quốc tế, một câu hỏi mới bắt đầu xuất hiện: Liệu doanh nghiệp có thể bước sang một giai đoạn phát triển lớn hơn hay không?
Câu chuyện trong bài viết này đến từ một hợp tác xã sản xuất thiết bị gia dụng và đồ bếp, đã hoạt động gần 10 năm và đạt chứng nhận sản phẩm OCOP 5 sao.
Họ có tay nghề.
Họ có sản phẩm đẹp.
Họ thậm chí đã có các đơn hàng OEM cho những thị trường khó tính như Nhật Bản và Hàn Quốc.
Nhưng sau nhiều năm, doanh nghiệp vẫn đứng ở một quy mô nhỏ bên cạnh những kỳ vọng lớn.
Không phải vì sản phẩm kém. Mà vì doanh nghiệp đã không thực sự hành động để bước sang một giai đoạn mới.
Một hợp tác xã được xây dựng từ mong muốn tạo việc làm
Doanh nghiệp trong câu chuyện này được tổ chức dưới mô hình hợp tác xã.
Trong gần 10 năm hoạt động, hợp tác xã đã tạo ra công ăn việc làm cho nhiều hộ dân địa phương. Các sản phẩm gia dụng và đồ bếp được làm thủ công với sự chăm chút trong thiết kế và chất lượng.
Nhờ vào tay nghề và khả năng phát triển mẫu mã, hợp tác xã đã nhận được các đơn hàng OEM từ một số đối tác nước ngoài.
Các thị trường như Nhật Bản và Hàn Quốc vốn nổi tiếng khắt khe về chất lượng. Việc có thể tham gia vào chuỗi cung ứng OEM cho các thị trường này cho thấy sản phẩm của hợp tác xã đã đạt một tiêu chuẩn đáng tin cậy.
Ở góc độ sản xuất, đây là một nền tảng rất tốt.
Nhưng khi nhìn vào quy mô doanh thu và sự phát triển của thương hiệu, doanh nghiệp vẫn dừng lại ở một mức khá nhỏ.
Khi doanh nghiệp muốn lớn lên
Trong quá trình làm việc với Mind Connector, lãnh đạo hợp tác xã nhiều lần chia sẻ một mong muốn rất rõ ràng:
- Họ muốn doanh nghiệp phát triển lớn hơn.
- Họ muốn mở rộng sản xuất.
- Họ muốn có thương hiệu riêng.
- Họ muốn sản phẩm của mình xuất hiện nhiều hơn trên thị trường.
Đó là một mong muốn hoàn toàn chính đáng.
Nhưng khi đi sâu vào câu hỏi tiếp theo – làm thế nào để đạt được điều đó – câu trả lời lại không rõ ràng.
Doanh nghiệp có mong muốn, nhưng chưa thực sự hình dung được con đường cụ thể để đi tới mục tiêu đó.
Một khoảng trống về nguồn lực tài chính
Một trong những rào cản lớn nhất mà doanh nghiệp đối mặt là nguồn lực tài chính.
Để xây dựng một thương hiệu gia dụng trên thị trường, doanh nghiệp cần đầu tư vào nhiều yếu tố:
- Thiết kế sản phẩm
- Xây dựng thương hiệu
- Phát triển kênh phân phối
- Marketing và truyền thông
Những hoạt động này đòi hỏi một nguồn vốn đáng kể và một kế hoạch đầu tư dài hạn.
Tuy nhiên, hợp tác xã lại không có nguồn vốn đủ lớn để triển khai những bước đi này. Nhưng khi không có vốn và cũng không tìm kiếm nguồn vốn mới, khả năng mở rộng của doanh nghiệp trở nên rất hạn chế.
Khi doanh nghiệp phát triển đến một giai đoạn cần mở rộng cách quản trị
Một yếu tố khác ảnh hưởng đến sự phát triển của doanh nghiệp nằm ở chính người sáng lập.
Người đứng đầu hợp tác xã có kinh nghiệm sản xuất và hiểu rất rõ sản phẩm. Nhưng khả năng quản trị và hoạch định chiến lược lại chưa theo kịp tham vọng phát triển.
Trong nhiều cuộc trao đổi, có thể thấy rằng lãnh đạo hợp tác xã nhận ra cơ hội phát triển, nhưng lại chưa thực sự hiểu cần phải làm gì để biến cơ hội đó thành hiện thực. và khi lợi nhuận chưa đủ lớn, liệu ban lãnh đạo có dám bỏ ra 1 khoản chi phí cho việc mời chuyên gia hay theo học các chuyên đề cần cho hoạt động kinh doanh của mình?
Khi không hiểu rõ con đường, lựa chọn phổ biến nhất thường là không thay đổi quá nhiều so với cách làm cũ.
Khi OEM trở thành con đường duy nhất
Vì không có nguồn vốn để đầu tư xây dựng thương hiệu, doanh nghiệp tiếp tục dựa vào các đơn hàng OEM.
Ở góc độ ngắn hạn, OEM mang lại một lợi ích rõ ràng: doanh nghiệp có thể duy trì sản xuất và tạo việc làm ổn định cho người lao động.
OEM cũng có những ưu và nhược điểm:
- Tính ổn định của đơn hàng nhưng phụ thuộc vào người giới thiêu.
- Đôi lúc các đơn hàng thường nhỏ và không ổn định.
Biên lợi nhuận không cao.
Doanh nghiệp không xây dựng được thương hiệu riêng.
Khi phụ thuộc vào OEM, doanh nghiệp khó tạo ra một dòng doanh thu đủ lớn để tích lũy vốn và đầu tư cho giai đoạn tiếp theo.
Khi ước mơ không đi kèm hành động
Trong nhiều cuộc trao đổi với Mind Connector, lãnh đạo hợp tác xã luôn nhắc đến mong muốn phát triển lớn hơn.
Nhưng giữa mong muốn và hành động lại tồn tại một khoảng cách.
Không có kế hoạch gọi vốn.
Không có chiến lược xây dựng thương hiệu rõ ràng.
Không có bước chuyển lớn trong mô hình kinh doanh.
Doanh nghiệp tiếp tục làm những gì mình đã quen làm: nhận đơn hàng OEM và duy trì sản xuất.
Theo thời gian, điều này khiến một thực tế dần trở nên rõ ràng: ước mơ phát triển lớn hơn vẫn chỉ dừng lại ở mức ước mơ.
Khi nguồn lực không đủ cho một bước nhảy
Điều đáng trân trọng trong câu chuyện này là tinh thần của người sáng lập.
Mục tiêu lớn nhất của họ không phải là xây dựng một doanh nghiệp thật lớn, mà là tạo việc làm cho người dân địa phương và giữ gìn giá trị nghề truyền thống.
Đó là một mục tiêu rất đáng quý.
Nhưng trong kinh doanh, một mục tiêu tốt vẫn cần đi kèm với ba yếu tố quan trọng:
- Nguồn lực tài chính
- Đội ngũ nhân sự
- Tầm nhìn chiến lược
Nếu thiếu cả ba yếu tố này, việc mở rộng quy mô doanh nghiệp sẽ trở nên rất khó khăn.
Bài học từ một ước mơ chưa thành hình
Câu chuyện này không nói về thất bại.
Hợp tác xã vẫn đang hoạt động, vẫn tạo ra việc làm cho người dân và vẫn duy trì sản xuất những sản phẩm chất lượng.
Nhưng khi nhìn ở góc độ phát triển doanh nghiệp, có một số bài học đáng suy nghĩ.
- Thứ nhất, doanh nghiệp cần nhìn rõ những điểm yếu của mình để tìm cách bổ sung.
- Thứ hai, để xây dựng một thương hiệu lớn hơn, doanh nghiệp cần có tầm nhìn dài hạn và nguồn lực phù hợp. Trong nhiều trường hợp, việc tìm kiếm một nhà đầu tư phù hợp có thể giúp doanh nghiệp bước sang một giai đoạn phát triển mới.
- Và cuối cùng, một mục tiêu tốt – như tạo việc làm cho cộng đồng và giữ gìn bản sắc địa phương – sẽ càng có ý nghĩa hơn nếu nó được đặt trong một mô hình kinh doanh đủ mạnh để tồn tại lâu dài.
Bởi vì trong kinh doanh, đôi khi điều khó nhất không phải là có một ước mơ.
Mà là biến ước mơ đó thành một kế hoạch có thể thực hiện được.
